Herbestemmings-congres 2026
Van hergebruik naar herbestemming: bouwen aan een circulaire toekomst
De toekomst bouwen met wat er al is
Grondstoffen worden schaarser, ruimte staat onder druk en de klimaatuitdaging vraagt om andere manieren van denken. In steeds meer sectoren groeit het besef dat de toekomst niet alleen ligt in nieuw bouwen of produceren, maar in slimmer omgaan met wat er al bestaat.
Tijdens het Herbestemmingscongres 2026 brengen we experten, ondernemers, onderzoekers en beleidsmakers samen om te verkennen hoe hergebruik en herbestemming de basis kunnen vormen van een circulaire economie.
Met een keynote van econoom Koen Schoors en stemmen uit verschillende sectoren kijken we samen naar één centrale vraag:
Hoe bouwen we een circulaire toekomst door bestaande ruimte, materialen en structuren opnieuw waarde te geven?
Dit congres is een ontmoetingsplek voor iedereen die wil meedenken over de toekomst van ruimte en hergebruik in onze samenleving.
Wat neem je mee uit deze dag?
• Nieuwe inzichten en een bredere visie op circulariteit
• Inspirerende praktijkvoorbeelden uit verschillende sectoren
• Nieuwe contacten uit het netwerk rond herbestemming
"Een congres waar experten, ondernemers en beleidsmakers samen nadenken over de toekomst van hergebruik, herbestemming en circulair ruimtegebruik."
Praktische info
📅 Maandag 8 juni 2026
📍 Theater Elckerlyc – Frankrijklei 85-87, 2000 Antwerpen
🕘 Ontvangst vanaf 9u15 – start congres om 10u00
🕔 Einde congres voorzien om 17u30 - Netwerkreceptie tot 18u30
Tarieven:
Early bird (tussen 17 maart en 19 april 2026) - €165
Standaardtarief (tussen 20 april – 4 juni 2026) - €195
Inbegrepen in je ticket
Je congresdeelname omvat:
• Toegang tot het volledige congresprogramma
• Keynote van Koen Schoors
• Inspirerende bijdragen uit verschillende sectoren
• Catering gedurende de dag
• Netwerkmomenten met gelijkgezinden
• Goodiebag met o.a. het boek Alles wordt anders van Koen Schoors
Schrijf je in voor het Herbestemmingscongres!
Programma
Het congres combineert een inspirerende keynote met inzichten uit verschillende domeinen: academisch onderzoek, circulaire ondernemers, ontwikkelaars en financiële actoren.
9u15 – 10u00 | ONTVANGST 👋
Registratie en ontvangst. Kom gerust op tijd voor een koffie en een babbel.
10u00 | START CONGRESDAG
Welkom en introductie door Pieter Verfaillie en Ruben Willaert, initiatiefnemers van Herbestemmingsdag.
Pieter en Ruben geven een kadering van Herbestemmingsdag en het belang van herbestemming in een toekomstgericht ruimte- en materiaalgebruik.
KEYNOTE – DE TOEKOMST VAN DE CIRCULAIRE ECONOMIE ♻️
Koen Schoors – Professor economie (UGent)
Gemiddeld één keer om de zeventig jaar verandert alles in de wereld. Volgens econoom Koen Schoors bevinden we ons vandaag opnieuw op zo’n kantelpunt. In zijn boek "Alles wordt anders ... en beter" schetst hij een toekomst waarin economische systemen fundamenteel veranderen.
Tijdens zijn lezing op het Herbestemmingscongres zoomt hij in op de toekomst van een circulaire industrie in verschillende sectoren. Wat betekent circulariteit voor de manier waarop we produceren, bouwen en omgaan met materialen?
Een prikkelende lezing die een frisse blik werpt op het belang van herbestemmen in een veranderende economie.
11u30 | EERSTE DEEL CONGRES
Om alle aspecten rond herbestemming te benaderen, werd de congresdag onderverdeeld in 4 hoofdthema's. Experten benaderen de topics vanuit hun eigen ervaring en kennis uit het werkveld.
CIRCULAIRE DOENERS: CIRCULARITEIT IN DE PRAKTIJK
Inspirerende voorbeelden van organisaties die circulariteit en hergebruik vandaag al in de praktijk brengen.
De klimaatimpact van voertuigrecyclage
Griet Van Kelecom – Projectcoördinator Circulaire Economie, Febel auto
Griet Van Kelecom neemt je mee in een verrassend aspect van de circulaire economie: de positieve klimaatimpact van voertuigrecyclage. Op basis van een nieuwe CO₂-studie toont ze hoe de duurzame verwerking van afgedankte voertuigen niet alleen onderdelen en materialen recupereert, maar ook concreet bijdraagt aan het vermijden van CO2-uitstoot. Hoe groot is die impact precies? En welke voordelen biedt deze studie? Ontdek het in deze boeiende infosessie.
Circular Light as a Service
Michael Joris – Business Development Manager C-LaaS, ETAP Lighting International
De wereld verandert snel en de nood om onze CO₂-voetafdruk drastisch te verlagen groeit. Tegelijk staat de verlichtingssector voor een grote renovatiegolf door de uitfasering van Fluo-verlichting. Maar als we ons daarop niet goed voorbereiden dreigen we de gestelde doelstellingen niet te bereiken.
ETAP kiest daarom voor een andere aanpak: Circular Light as a Service. Als fabrikant van algemene verlichting en noodverlichting nemen ze een verantwoordelijkheid op om circulaire producten aan te bieden én om circulaire diensten aan te bieden met focus op lange termijngebruik.
Michael Joris toont hoe deze aanpak kan bijdragen aan duurzaam gebruik van materialen en nieuwe businessmodellen in de bouw- en verlichtingssector.
Michaël Joris is Business Development Manager voor Circular Light as a Service (C-LaaS) bij ETAP Lighting International NV. Hij is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en promotie van het C-LaaS-model en werkt nauw samen met klanten om hun verlichtingsbehoeften te begrijpen en hen te helpen hun duurzaamheidsdoelstellingen te bereiken. Michaël neemt actief deel aan discussies over circulair ontwerp en duurzame bedrijfsvoering en pleit voor milieuverantwoordelijkheid, niet alleen binnen de verlichtingsindustrie, maar ook in de bouwsector, met als doel een duurzamere toekomst te bevorderen.
Wat als de eerste stap in een ontwerp niet “nieuw” is, maar vertrekt vanuit wat er al bestaat?
Kurt Florus - Nnof
Tijdens deze sessie stelt Kurt Florus enkele fundamentele vragen:
Beperkt werken met tweedehandsmateriaal de creativiteit van een ontwerper, of opent het net nieuwe mogelijkheden? Waar zit de echte meerwaarde als je niet vanuit nieuw denkt? En welke milieu-impact blijft er nog over wanneer je ontwerp vertrekt vanuit hergebruik?
Daarnaast gaat hij in op de economische en maatschappelijke voordelen van deze aanpak. Tweedehandsoplossingen vinden steeds vaker hun weg naar bedrijven, maar het succes ervan hangt sterk af van de kwaliteit en beschikbaarheid van het aanbod.
Een praktijkgerichte kijk op hoe anders denken over ontwerp kan leiden tot duurzame én haalbare oplossingen.
Sinds 2007 werkt Kurt Florus binnen Nnof (onderdeel van Transmoove Group) aan een andere manier van ontwerpen. Niet vertrekken van nieuwe materialen, maar van de bestaande assets van de klant. Vandaag wordt deze aanpak vaak beschreven aan de hand van de R-ladder, waarbij hergebruik een centrale plaats inneemt.
12u50 – 13u50 | LUNCH & NETWERK 🥪
Netwerklunch met ruimte voor ontmoeting en gesprek.
13u50 | TWEEDE DEEL CONGRES
ONDERZOEK, BELEID EN PRAKTIJK
Wat leren onderzoek en beleid ons over herbestemming en circulair ruimtegebruik?
Een kerkenplan tussen erfgoed en gemeenschap
Bart Canfyn – Projectregisseur Kerkenplan Emmaüs Brugge
Het Kerkenplan Emmaüs in Brugge is ambitieus in zijn duidelijkheid en menselijk in zijn aanpak. Vijf parochiekerken in Sint-Michiels en Sint-Andries worden verlaten, herbestemd of verkocht, zodat met de opbrengst een nieuwe kerk en campus kunnen worden gebouwd op een centraal gelegen site.
Projectregisseur Bart Canfyn brengt het verhaal van dit traject: een zoektocht naar een toekomstgericht kerkenplan waarin zorg voor gebouwen hand in hand gaat met zorg voor de lokale gemeenschap, binnen een duurzaam en sociaal kader.
Een verhaal over visie, samenwerking en — zoals hij het zelf noemt — “een relaas van een tergende haalbaarheid”.
Na vele jaren actief te zijn als (ondermeer) kabinetssecretaris voor een Burgemeester in Brugge en als kabinetschef voor een Schepen in Antwerpen, een minister in Vlaanderen en opnieuw een Schepen in Antwerpen, is Bart Canfyn - met de eigen bv Silêncio - sinds 2012 projectregisseur voor opdrachten, studies en wedstrijden die zowel de synthese als de synergie ambiëren en realiseren tussen cultuur en stedelijkheid, kunst en architectuur in een kwalitatieve en sociale omgeving. Het crematorium Uitzicht te Kortrijk (SumProject & Eduardo Souto de Moura) en het BMCC te Brugge (META architecten & Eduardo Souto de Moura) zijn hiervan twee gerealiseerde voorbeelden. Sinds 2018 is hij projectregisseur van het Kerkenplan Emmaüs te Brugge.
Erfgoedbeleid en herbestemming in Vlaanderen
Annemie Foubert – Agentschap Onroerend Erfgoed
Erfgoed leeft, zelfs wanneer de oorspronkelijke functie verdwijnt. Herbestemming biedt kansen om dat verleden opnieuw betekenis te geven, zonder het karakter te verliezen dat een plek uniek maakt. Tijdens haar lezing zoomt Annemie Foubert in op het wetgevend kader en de visie van het Agentschap Onroerend Erfgoed.
Aan de hand van inspirerende voorbeelden laat ze zien hoe een doordachte herbestemming van beschermd erfgoed niet alleen bewaart, maar ook vernieuwt, en zo erfgoed klaarstoomt voor de volgende generatie.
Annemie Foubert is kunsthistorica en sinds dertien jaar werkzaam bij het Agentschap Onroerend Erfgoed. In het team Backoffice Beheer werkt ze als erfgoedspecialist, met onder meer een sterke focus op herbestemming.
DE ROL VAN GELD
Welke rol spelen financiering, subsidies en investeringen in circulaire projecten?
In circulair ondernemen begint waarde bij wat er wél al is
Lore Veelaert – VLAIO
We kijken vaak naar wat er nog niet is. Maar in circulair ondernemen begint waarde net bij wat er al wél is.
Herbestemming begint bij anders kijken naar wat er al is. In deze sessie toont Lore Veelaert hoe ondernemers bestaande gebouwen, materialen en reststromen omzetten in nieuwe, waardevolle toepassingen. Van de herbestemming van sites en gebouwen tot circulaire businessmodellen en samenwerking over ketens heen: aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden krijg je inzicht in hoe dergelijke trajecten tot stand komen. Welke drempels komen ondernemers tegen? Wat maakt een project haalbaar? En welke rol spelen partners, ondersteuning en financiering in het slagen ervan? Je ontdekt hoe herbestemming niet alleen bijdraagt aan een duurzamer gebruik van grondstoffen, maar ook nieuwe economische kansen creëert voor bedrijven die anders durven kijken. Kortom, een inspirerende blik op hoe herbestemming leidt tot haalbare projecten én duurzame groei.
Lore Veelaert is bedrijfsadviseur circulaire economie bij VLAIO en begeleidt ondernemers die inzetten op herbestemming, slimmer grondstoffengebruik en circulaire businessmodellen. Met een achtergrond in productontwikkeling kijkt ze met een brede blik naar herbestemming: van ontwerp tot gebruik en hergebruik. Als klankbord ondersteunt ze bedrijven bij het vertalen van circulaire ideeën naar haalbare projecten, en verbindt ze hen met de juiste partners om die ambities waar te maken.
Toekomstig eigenaarschap voor religieuze plekken
Kristof Lataire - Kapittel
Parochiekerken die opduiken tussen immoadvertenties: het verrast ons nauwelijks nog. Wat ooit ondenkbaar leek, is vandaag realiteit. Van grootstad tot dorpskern schuiven lokale besturen religieus patrimonium richting vastgoedmarkt. Begrijpelijk? Absoluut. De financiële en beleidsmatige druk is groot. En het stopt niet bij kerken. Ook kloosters en abdijen vinden steeds vaker hun weg naar de markt.
Maar is verkoop dé oplossing? Zeker niet.
Religieus erfgoed is geen gewone vastgoedportefeuille. Het draagt geschiedenis, betekenis en collectief geheugen. De vraag naar toekomstig eigenaarschap is dan ook méér dan een economische afweging: het is een maatschappelijke opdracht. Cruciaal daarbij is hoe dat eigenaarschap georganiseerd wordt, door wie, voor wie en met welk doel. En welk ondernemerschap daarbij hoort, op korte én lange termijn.
Hoe vermijden we dat verkoop een automatisme wordt, een vastgoedtransactie? En hoe geven we eigenaarschap vorm op een manier die duurzaam en breed gedragen is?
Kristof Lataire van Kapittel neemt je mee in een andere benadering. Hij toont waar het anders kan en waarom het ook anders móét.
15u40 | PAUZE ☕
16u10 | DERDE DEEL CONGRES
ONTWIKKELING & ONDERZOEK
Hoe kijken ontwikkelaars en onderzoekers naar de toekomst van herbestemming en circulaire ontwikkeling?
Van kazerne tot stadswijk
Florence Leroy – Matexi
De transformatie van de voormalige Leopoldskazerne in Gent toont hoe herbestemming niet alleen gebouwen nieuw leven geeft, maar ook een compleet nieuw stadsverhaal kan schrijven.
Met de gezamenlijke visie van Matexi en Ciril ontstaat een woonbuurt waar historisch erfgoed en hedendaagse architectuur elkaar versterken. Gelegen tussen het Citadelpark, de Boekentoren en het bruisende stadscentrum krijgt de site een nieuw karakter. Een plek waar geschiedenis en hedendaagse architectuur elkaar versterken. Waar wonen meer wordt dan functionaliteit: het wordt identiteit.
Tijdens deze sessie licht Florence Leroy toe hoe dit project illustreert wat herbestemming vandaag kan zijn: doordacht, duurzaam en mensgericht. Een verhaal over visieontwikkeling, samenwerking en het belang van placemaking bij de ontwikkeling van een nieuwe stadswijk.
Van gebouw naar gemeenschap: Participatieve erfgoedherbestemming en het maken van plaats
Bert Timmermans – Endeavour
Endeavour benadert erfgoed in herbestemmingstrajecten niet enkel als een gebouw, maar als een sociaal-ruimtelijk knooppunt binnen een netwerk van plaats, gemeenschap en instituties. In lijn met de social turn in erfgoedstudies onderzoeken we niet alleen de formele waarden die door erfgoedprofessionals worden gehanteerd, maar ook de meer fluïde vormen van waardering die leven bij bewoners en toekomstige gebruikers en bezoekers.
Via participatief veldonderzoek worden zowel formele erfgoedwaarden als de perspectieven van bewoners en toekomstige gebruikers in kaart gebracht. Die inzichten worden, samen met onze partners, vervolgens vertaald naar scenario’s waarin erfgoed wordt verbonden met nieuwe maatschappelijke programma’s. Een centrale uitdaging daarbij is het afstemmen van verschillende referentiekaders en verwachtingen tussen experten, beleidsmakers en lokale gemeenschappen.
Zo kan erfgoed uitgroeien tot drager van een vernieuwde sense of place en katalysator voor sociaal gedragen ruimtelijke transformatie.
Bert Timmermans is een historicus en kunstenaar en behaalde een doctoraat in de kunstwetenschap. Op zoek naar een conceptueel kader voor zijn onderzoek kwam hij uit bij sociale geografie, kunstsociologie en assemblage theory. Bij Endeavour gaat zijn interesse uit naar urbane transitie, gedragsonderzoek, stedelijke ontwikkeling en onroerend erfgoed. Binnen dat laatste domein doet hij onderzoek (De Ridder, R., Timmermans, B., Van Gils, H. (2021). Rapport: Onderzoek naar de sociaal-culturele betekenis van onroerend erfgoed in Vlaanderen, Agentschap Onroerend erfgoed,Vlaamse Overheid). Hij begeleidt ook herbestemmingstrajecten (o.a. KerkPlus: Herbestemming kerken, Provincie Antwerpen).
Woningen vinden in plaats van bouwen
Wouter Van den Berge – Labland
Moeten we in Vlaanderen blijven bouwen om de toekomstige woonvraag op te vangen? Wouter Van den Berge presenteert enkele praktijkvoorbeelden uit het portfolio van LabLand.
LabLand is een pionier in het activeren van onderbenutte ruimte en begeleidt sinds 2023 woonmaatschappijen om verouderde woonwijken te transformeren voor de toekomst. In de oplossingen wordt nog te gemakkelijk gekozen voor sloop- en vervangbouw. LabLand biedt een alternatief voor de business as usual aanpak en kiest ervoor om de bestaande gebouwen te behouden en de invulling ervan en de beschikbare ruimte opnieuw te bedenken. Het doel is om meer woningen en een divers aanbod te realiseren op maat van de demografische evolutie. Verdichten is slechts een aspect. Labland zoekt tevens naar mogelijkheden om te ontharden en groenblauwe structuur te versterken, nieuwe mobiliteitsconcepten te introduceren en ontmoeting te stimuleren. De ontwerpen gaan ook specifiek op zoek naar oplossingen om bewoners in de wijk te houden waar ze doorgaans al een half leven wonen.
17u25 | Slotwoord
Afsluitend woord door Pieter Verfaillie en Ruben Willaert.
17u30 – 19u00 | NETWERKRECEPTIE 🥂
We sluiten het congres af met een hapje, een drankje en een babbel.
Reserveer je plaats op het Herbestemmingscongres 2026
Schrijf je tijdig in om zeker te zijn van je deelname.
Early bird (tussen 17 maart en 19 april 2026)
€165
Standaardtarief (tussen 20 april en 4 juni 2026)
€195
*Factuur mogelijk
Voor wie is dit congres?
Het Herbestemmingscongres richt zich tot iedereen die betrokken is bij ruimtegebruik, herbestemming of circulaire economie, waaronder:
• beleidsmakers en overheden
• ontwikkelaars en ondernemers
• architecten en ontwerpers
• onderzoekers en academici
• organisaties actief in circulariteit
• studenten en geïnteresseerden
Of je nu werkt aan gebouwen, materialen, ruimtegebruik of circulaire systemen: dit congres biedt inspiratie en inzichten uit verschillende perspectieven.
Waarom dit congres nu belangrijk is
De manier waarop we omgaan met ruimte, gebouwen en materialen verandert snel. Circulariteit staat steeds hoger op de agenda van overheden, bedrijven en organisaties. Toch blijft de vraag hoe we die principes concreet toepassen in de praktijk.
Het Herbestemmingscongres 2026 brengt verschillende perspectieven samen om net daar antwoorden op te zoeken.
De circulaire economie vraagt nieuwe denkkaders
Onze economie evolueert van een lineair model naar een circulaire aanpak. Dat betekent anders kijken naar grondstoffen, materialen, gebouwen en infrastructuur. Hergebruik en herbestemming worden steeds belangrijker om waarde te behouden en verspilling te vermijden.
Herbestemming raakt steeds meer sectoren
Herbestemming is vandaag veel breder dan het opnieuw invullen van bestaande gebouwen. Het gaat ook over het hergebruik van materialen, het anders organiseren van ruimte en het ontwikkelen van nieuwe circulaire businessmodellen. Tijdens het congres laten sprekers uit verschillende sectoren zien hoe die evolutie zich vandaag al manifesteert.
Samen nadenken over de toekomst
De uitdagingen rond circulariteit en ruimtegebruik vragen samenwerking tussen verschillende disciplines. Door academici, ondernemers, ontwikkelaars en beleidsmakers samen te brengen, willen we nieuwe inzichten en verbindingen creëren.
Het Herbestemmingscongres wil zo bijdragen aan een breder gesprek over hoe we onze ruimte en middelen toekomstgericht kunnen inzetten.
FAQ
Kan ik mijn inschrijving annuleren?
Kan je zelf niet meer komen? Dan heb je twee opties.
Geef je ticket door aan een collega of andere persoon om jouw plaats in te nemen. Geef in dat geval wel een seintje zodat we de namen kunnen wisselen in onze administratie. Dan ontvangt je collega meteen alle informatie én staat de badge bij aankomst op de juiste naam.
Liever annuleren? Dat kan kosteloos t.e.m. 29 mei. Nadien is er geen terugbetaling meer mogelijk.
Om te annuleren of je ticket op een andere naam te zetten, stuur je een mail naar hello@herbestemmingsdag.be
Heb ik een ticket nodig als toegangsbewijs?
Na inschrijving ontvang je een pdf met jouw factuur én toegangsticket. Dit ticket moet je tonen (afgedrukt of digitaal) bij het betreden van het congres.
Kan ik een factuur krijgen?
Ja, facturatie is mogelijk. Indien je een factuur wenst, kan je dit aanduiden bij de aankoop van jouw ticket(s).
Komt deze congresdag in aanmerking voor de KMO-portefeuille?
Nee, je kan geen gebruik maken van de KMO-portefeuille voor deze dag.
Hoe bereik ik de locatie?
Theater Elckerlyc is vlot bereikbaar met zowel openbaar vervoer als de wagen. Alle info kan je terugvinden op de website van Theater Elckerlyc - bereikbaarheid.